Na blacie stoi słój z pokrojonymi burakami, czosnkiem i przyprawami, ale nie wiadomo, czy po kilku dniach czeka w nim dobry zakwas, czy nieudana kiszonka. Najprostszy przepis opiera się na burakach zalanych solanką, choć smak i tempo fermentacji zależą od temperatury oraz tego, czy warzywa pozostają zanurzone.

Zakwas udaje się, gdy buraki są przykryte solanką
- Proporcja wynosi 20 g soli na 1 litr wody.
- Buraki i dodatki muszą pozostawać pod powierzchnią zalewy.
- Fermentacja trwa zwykle kilka dni, a smak warto oceniać po jego kwaśności.
- Wyrzuć całość, jeśli pojawiła się pleśń albo zapach jest gnilny.
Przepis na zakwas z buraków, który łatwo odmierzyć
Najwięcej kłopotu sprawiają proporcje soli, bo łyżki różnią się wielkością, a kryształki solne mają różną gramaturę. Uważam, że w domowym przepisie najczytelniej podać sól w gramach na litr wody.
Składniki
- 1 kg surowych buraków
- około 1,5 l przegotowanej i ostudzonej wody, tyle, by przykryć buraki
- 30 g niejodowanej soli kamiennej lub morskiej
- 4-5 ząbków czosnku
- 2 liście laurowe
- 4-6 ziaren ziela angielskiego
- kilka ziaren pieprzu
Przeczytaj również: Zalewa z ogórków kiszonych - nie wylewaj! Użyj jej w kuchni
Przygotowanie
- Umyj buraki, obierz je i pokrój w grube plastry. Włóż do czystego, wyparzonego słoja razem z czosnkiem i przyprawami.
- Rozpuść sól w wodzie. Wlej solankę do słoja tak, aby całkowicie przykryła warzywa.
- Dociśnij buraki czystym szklanym obciążnikiem albo małym, wyparzonym naczyniem. Zostaw trochę wolnego miejsca u góry słoja.
- Przykryj słój pokrywką, ale nie dokręcaj jej mocno, lub użyj pokrywki fermentacyjnej. Odstaw w temperaturze pokojowej, z dala od słońca.
- Po kilku dniach spróbuj zalewy czystą łyżeczką. Gdy smak będzie przyjemnie kwaśny, przecedź zakwas i przelej go do czystej butelki.
Jeśli podczas przygotowania okaże się, że buraki potrzebują więcej wody, przygotuj dodatkową solankę w tej samej proporcji: 20 g soli na każdy litr wody. Nie dolewaj samej wody, bo rozcieńczysz zalewę, w której zachodzi fermentacja.
Buraki pod zalewą fermentują spokojniej
Wystający plaster buraka może wysychać i pleśnieć, dlatego warzywa powinny przez cały czas pozostawać zanurzone. Szczególnie w pierwszych dniach zaglądaj do słoja i sprawdzaj, czy kawałki nie wypłynęły ponad powierzchnię.
Temperatura wpływa na tempo fermentacji i smak. Opracowanie Instytutu Biotechnologii Przemysłu Rolno-Spożywczego wskazuje, że różnice temperatur sprzyjają rozwojowi odmiennych grup bakterii mlekowych i wpływają na cechy sensoryczne kiszonek. W domu lepiej więc unikać zarówno chłodnego kąta, jak i stawiania słoja przy kaloryferze.
Po zakończeniu fermentacji przechowuj zakwas w lodówce. Jeśli zamiast kwaśnego, czosnkowego aromatu pojawia się zapach zgnilizny, na powierzchni widać pleśń albo zawartość ma nietypową, śluzowatą konsystencję, wyrzuć całość. Nie próbuj ratować takiej partii przez zebranie kożucha.
Chleb nie jest potrzebny, a przyprawy możesz zmieniać
Do fermentacji nie trzeba dodawać skórki chleba. Zakwas powstaje dzięki mikroorganizmom obecnym na surowcach i w otoczeniu, więc chleb nie jest obowiązkowym „starterem”. Z mojego punktu widzenia lepiej zacząć od prostego składu, bo wtedy łatwiej ocenić, czy kwaśność i aromat pochodzą z prawidłowej fermentacji.
Czosnek, liść laurowy, ziele angielskie i pieprz tworzą klasyczną bazę, ale możesz dodać także kawałek chrzanu. Nie przesadzaj z ilością dodatków za pierwszym razem: intensywne przyprawy potrafią przykryć naturalny smak buraków. Używaj czystych naczyń i nie wkładaj do słoja dłoni ani używanych sztućców.
Po wyglądzie i zapachu łatwiej podjąć decyzję
Nie każda piana oznacza, że zakwas się zepsuł. W trakcie aktywnej fermentacji mogą pojawić się bąbelki i lekka piana, ale pleśń lub zapach gnilny to sygnały, których nie należy ignorować.
| Sytuacja | Możliwa przyczyna lub skutek | Co zrobić |
|---|---|---|
| Widać bąbelki, a zapach jest kwaśny i czosnkowy | Fermentacja przebiega | Sprawdź, czy buraki pozostają zanurzone, i daj im jeszcze czas. |
| Buraki wystają ponad zalewę | Odsłonięte kawałki łatwiej się psują | Dociśnij je czystym obciążnikiem i uzupełnij solanką. |
| Na powierzchni pojawiła się puszysta lub kolorowa pleśń | Partia może być zepsuta | Wyrzuć zawartość, nie próbuj jej ani nie zbieraj samej warstwy. |
| Zakwas pachnie gnilnie lub ma śluzowatą konsystencję | Fermentacja mogła przebiec nieprawidłowo | Wyrzuć całość i umyj dokładnie naczynie. |
Kolor zalewy może być intensywnie czerwony, a odrobina osadu na dnie sama w sobie nie przesądza o zepsuciu. Oceniaj całość: zapach, wygląd powierzchni i konsystencję, zamiast kierować się jednym drobnym osadem.
Kwaśna zalewa przyda się do barszczu i sosów
Gdy zakwas osiągnie smak, który ci odpowiada, przecedź go i schowaj do lodówki. Dodany do barszczu pod koniec gotowania wnosi kwaśność i buraczany aromat; długie gotowanie może osłabić jego świeży smak.
Zakwas pasuje też do chłodnika, marynaty lub sosu sałatkowego. Buraki ze słoja można wykorzystać osobno, na przykład drobno pokroić do sałatki. Przy kolejnej partii zmień tylko jeden element, taki jak ilość czosnku albo dodatek chrzanu, by łatwo ustalić, skąd bierze się różnica w smaku.